Η λέξη «όγκος» είναι αρκετή για να προκαλέσει ανησυχία όταν εμφανίζεται σε μια εξέταση μαστού. Δεν σημαίνει, όμως, απαραίτητα καρκίνο.
Στον μαστό μπορούν να εμφανιστούν διαφορετικές καλοήθεις αλλοιώσεις, οι οποίες δεν έχουν την ίδια συμπεριφορά ούτε χρειάζονται όλες την ίδια αντιμετώπιση. Έτσι, μετά τη διαπίστωση ότι υπάρχει ένας καλοήθης όγκος στο στήθος, προκύπτει συχνά ένα δεύτερο ερώτημα και αυτό είναι το εξής: Αφού δεν πρόκειται για κακοήθεια, χρειάζεται να αφαιρεθεί; Η απάντηση εξαρτάται από το είδος και τα χαρακτηριστικά του ευρήματος, την εξέλιξή του αλλά και τα συμπτώματα που ενδεχομένως προκαλεί.
Η λέξη «όγκος» δεν είναι από μόνη της διάγνωση καρκίνου
Ένας όγκος ή ένα μόρφωμα στον μαστό μπορεί να είναι καλοήθες ή κακοήθες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα καλοήθους όγκου είναι το ινοαδένωμα, το οποίο αποτελεί τον συχνότερο καλοήθη όγκο του μαστού και εμφανίζεται συχνότερα σε νεότερες γυναίκες. Υπάρχουν παράλληλα και άλλες καλοήθεις παθήσεις και αλλοιώσεις του μαστού, όπως οι κύστεις.
Το σημαντικό, επομένως, δεν είναι να επιχειρήσει μια γυναίκα να χαρακτηρίσει ένα μόρφωμα από την αφή ή από τα συμπτώματά του, αλλά να διερευνηθεί σωστά!
Στην απορία αν είναι καλοήθης ή κακοήθης ένας όγκος μαστού την απάντηση δίνει η συνολική αξιολόγηση από τον ειδικό, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει την κλινική εξέταση και τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο. Όταν τα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, μπορεί να απαιτηθεί και βιοψία.
Αν είναι καλοήθης, γιατί μπορεί να χρειάζεται αφαίρεση;
Η επιβεβαίωση της καλοήθους φύσης μιας βλάβης είναι ασφαλώς σημαντική, δεν αποτελεί όμως το μοναδικό κριτήριο για τον τρόπο αντιμετώπισής της.
Ένας καλοήθης όγκος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να παρακολουθείται. Σε άλλες, όμως, η αφαίρεσή του μπορεί να κριθεί ενδεδειγμένη. Η απόφαση μπορεί να επηρεάζεται από παράγοντες όπως:
- η αύξηση του μεγέθους του μορφώματος με την πάροδο του χρόνου
- το μέγεθος και η θέση του
- η παρουσία πόνου ή άλλης ενόχλησης
- η επίδρασή του στην εικόνα του μαστού
- τα χαρακτηριστικά που εμφανίζει στις εξετάσεις
- η ανάγκη να αποσαφηνιστεί πλήρως η φύση ενός ευρήματος
Επομένως, το ότι μια βλάβη είναι καλοήθης δεν οδηγεί αυτόματα ούτε στο χειρουργείο ούτε στην παρακολούθηση.
Τι μας δείχνει η συμπεριφορά ενός μορφώματος στον χρόνο;
Ένα σημαντικό κομμάτι της αξιολόγησης είναι η εξέλιξη του ευρήματος. Ένα μόρφωμα που έχει χαρακτηριστεί καλοήθες και παραμένει σταθερό δεν δημιουργεί απαραίτητα την ίδια ανάγκη αντιμετώπισης με ένα μόρφωμα που μεταβάλλεται.
Γι’ αυτό, όταν έχει επιλεγεί η παρακολούθηση, οι επανέλεγχοι επιτρέπουν στον γιατρό να συγκρίνει την εικόνα του μαστού με προηγούμενες εξετάσεις και να διαπιστώσει εάν υπάρχουν αλλαγές που χρειάζονται επανεκτίμηση.
Η επιλογή της παρακολούθησης δεν σημαίνει ότι ένα εύρημα μένει χωρίς έλεγχο. Αντίθετα, αποτελεί συγκεκριμένη ιατρική προσέγγιση όταν, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν υπάρχει ένδειξη για άμεση παρέμβαση.
Πότε αφαιρείται ένας όγκος μαστού;
Το πότε αφαιρείται όγκος μαστού δεν μπορεί να απαντηθεί μόνο από το αν ένα μόρφωμα είναι καλοήθες. Χρειάζεται να γνωρίζουμε για ποια βλάβη πρόκειται και ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση ενός ινοαδενώματος, ένα μικρό μόρφωμα με τυπική καλοήθη εικόνα που παραμένει σταθερό μπορεί να παρακολουθείται. Η αφαίρεση μπορεί να εξεταστεί όταν αυξάνεται σε μέγεθος, είναι μεγάλο, προκαλεί ενοχλήματα ή αισθητική παραμόρφωση ή όταν η εικόνα του δημιουργεί διαγνωστικά ερωτήματα.
Αυτό το παράδειγμα δείχνει γιατί δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο όλοι οι καλοήθεις όγκοι πρέπει να αφαιρούνται. Η αντιμετώπιση καθορίζεται από τη συγκεκριμένη διάγνωση και τα δεδομένα κάθε περίπτωσης.
Από το «βρέθηκε κάτι» στο «τι χρειάζεται να κάνω;»
Η ανεύρεση ενός μορφώματος στον μαστό είναι η αρχή της διερεύνησης και όχι το σημείο στο οποίο πρέπει να ληφθεί βιαστικά μια απόφαση για αφαίρεση. Πρώτα χρειάζεται να προσδιοριστεί τι ακριβώς είναι το εύρημα και στη συνέχεια να αποφασιστεί εάν χρειάζεται παρακολούθηση, περαιτέρω διερεύνηση ή θεραπεία.
Ακόμη και όταν έχει ήδη χαρακτηριστεί ως καλοήθης ένας όγκος, μια αλλαγή στο μέγεθος ή στα χαρακτηριστικά του ή η εμφάνιση νέων ενοχλημάτων αποτελεί λόγο επανεκτίμησης.
Εάν έχετε εντοπίσει κάποιο μόρφωμα στον μαστό ή επιθυμείτε να αξιολογήσετε ένα ήδη γνωστό καλοήθες εύρημα, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Δρ. Ιωάννη Φλέσσα, Γενικό Χειρουργό – Χειρουργό Μαστού, για την απαραίτητη διερεύνηση και τον καθορισμό της κατάλληλης αντιμετώπισης.
